دلایل رشد کند تکنولوژی ADSL و اینترنت پر سرعت در ایران از نگاه منتقدین :

صداي وصل شدن به اينترنت از طريق دايال‌آپ را كه مي‌شناسيد؟ اين صدا براي همه كاربران اينترنت در ايران آشناست. اين شيوه هنوز در ايران برنيفتاده و حتي داود زارعيان، مديركل روابط عمومي شركت مخابرات ايران مي‌گويد بيشتر ايرانيان به اين نوع ارتباط بيشتر از اينترنت پرسرعت علاقه‌مند هستند (این نشان دهنده ی میزان اگاهی مسئولین ما به وضعیت ماست ).
يكي دو هفته پيش نويسنده‌ي وبلاگ «كيبورد آزاد» نموداري را در وبلاگش از مقايسه‌ي سرعت اينترنت كشورهاي مختلف جهان منتشر كرده بود. بالاترين سرعت اينترنت را در جهان ژاپني‌ها دارند. گمان مي‌كنم اينترنت در ژاپن مصداق «كن فيكون» باشد؛ يعني ژاپني‌ها اراده كنند، اتفاق مي‌افتد! اين طور كه نويسنده‌ي وبلاگ «كيبورد آزاد» مي‌گويد: «سرعت اينترنت درايران يك هشتم سرعت اينترنت در كم‌سرعت‌ترين كشور جهان است».

خلاصه اين سرعت پايين اينترنت بالاخره صداي مديران سايت‌هاي خبري را در ايران درآورده است. مديران سايت‌هاي خبري آفتاب، بازتاب، عصر ايران، فرارو و فردا چند وقت پیش در نامه‌اي به اعضاي كميسون فرهنگي مجلس، از وضعيت نابسامان دسترسي به اينترنت شكايت كردند و خواستند كه مجلس اين موضوع را بررسي كنند. آنها در نامه‌شان نوشتند كه اينترنت يك كالاي لوكس نيست؛ چرا كه از حدود ۸ ميليون كاربر اينترنت در ايران دست‌كم ۳ ميليون نفر هر روز به اينترنت وصل مي‌شوند. آنها نوشته‌اند كه خواهان دسترسي مناسب به اينترنت هستند.
براي بررسي موضوع سراغ داود زارعيان، مديركل روابط عمومي و امور بين‌المل شركت مخابرات ايران، رفتم.
گفت‌وگو با زارعيان را از اينجا بشنويد.

زارعيان، مثل هر مدير روابط عمومي ديگر، از عملكرد شركت مطبوعش در اين مورد دفاع مي‌كند و گزارش دلگرم كننده‌اي از وضعيت اينترنت در ايران ارائه مي‌دهد (چقدر تظاهر ! چقدر دروغ):
داود زارعيان: ببينيد! ما در حوزه‌ي اينترنت در كشور، در سال‌هاي اخير مشكل پهناي باند را با توسعه‌ي فيبر نوري تا حد زيادي حل كرده‌ايم؛ الان ۹۹۷ شهر از ۱۰۱۶ شهر به شبكه‌ي اينترنت وصلند؛ تعداد كاربران هم طي دو ـ سه سال اخير رشد چشمگيري داشته؛ حدود ۷ مليون كاربر به بيش از ۱۲ ميليون كاربر رسيده؛ ورودي و خروجي، يا به‌اصطلاح تعداد سورس‌هايي كه طي يكي ـ دو سال اخير فراهم كرده‌ايم، قابل توجه است؛ حدود ده هزار و ششصد بانك الان به اينتر نت وصل هستند؛ شبكه‌ي ADSL را توسعه داده‌ايم و... به هر حال به نظر مي‌رسد آماري كه وجود دارد با اين گفته‌ها در تضاد است. ما شرايط نسبتاً خوبي را فراهم كرديم اما قبول داريم كه به هر حال هنوز استفاده‌ي آن‌چناني كه انتظار مي‌رود از شبكه‌هاي اينترنتي نمي‌شود.
با يك جست‌وجو در اينترنت فارسي كلي گله و شكايت از وضعيت سرعت اينترنت و دسترسي به اينترنت ديده مي‌شود. داود زارعيان اما مي‌گويد الان شركت مخابرات با كم كردن قيمت اينترنت پرسرعت به دنبال مشتري مي‌گردد؛ اما در اين بازار تقاضايي وجود ندارد (حداقل 200 نفر را فقط از آشنایانم می شناسم که متقاضی اینترنت پرسرعت هستند ):
«داوود زارعيان: دوتا بحث را بايد از هم جدا كرد؛ بحث فني و بحث محتوايي. درحوزه‌ي فني، كه به ما مربوط مي‌شود، معتقديم كه مشكلي نداريم.
الان سرعت اينترنت در ايران به چه شكل است؟
ببينيد! هر كسي بسته به نيازش مي‌تواند استفاده كند...
خاطرم هست كه يك دستورالعملي بود كه سرعت اينترنت را براي كاربران خانگي كم كرده بودند...
ببينيد! براي كاربران خانگي سقفش 128 كيلوبيت است. حال آن‌كه ما حتي مشتري ۶۴ هم خيلي كم داريم ( واقعا جای بسی تاسف است ). كاربران خانگي كشور از پهناي باندي كه داريم كمتر استفاده مي‌كنند. ما از نظر فني مشكلي نداريم. الان به دستگاه‌ها، سازمان‌ها و شركت‌ها مي‌توانيم تا ۵۲۸ يا حتي اگر بخواهند ۱۰۲۴ هم بدهيم؛ منتهي خودشان كمتر مراجعه مي‌كنند. در عين حال كه اخيراً هزينه‌ي اينترنت را ۳۰ درصد كاهش داده‌ايم. معنايش اين است كه ما، به‌عنوان مخابرات، دنبال مشتري هستيم. من فكر مي‌كنم كه دوستان اين سايت‌ها شايد اعتراض‌شان به محتوا يا ساير حوزه‌ها باشد.
يعني به اين سايت‌ها هم اگر كسي تقاضا كند اينترنت پرسرعت با آن ميزان ۵۲۸ يا ۱۰۲۴ مي‌دهيد و مشكلي از لحاظ دسترسي اين چنيني نيست؟
نه، اصلاً مشكل اين چنيني نداريم. عرض مي كنم ما در بخش‌هايي از تهران با كمبود تقاضا مواجه‌ايم.
يعني شما امكان ارائه‌ي اينترنت پرسرعت را داريد ولي...
ولي مشتري نداريم. بله.
در كجا اين اتفاق افتاده؟
در بسياري از نقاط تهران. البته استثنائا در نقاط مركزي سرعت اينترنت بالاست اما در ساير بخش‌هاي كشور، بويژه كاربران خانگي، ترجيح مي‌دهند از سيستم Dial up استفاده كنند يا نهايتا از ADSL.

***
در حالي‌كه داود زارعيان، مديركل روابط عمومي و امور بين‌الملل شركت مخابرات ايران، با جديت از عملكرد شركتش در زمينه‌ي خدمات اينترنت دفاع مي‌كند، مديران سايت‌هاي خبري بر سر شكايت‌شان هستند.
مدير يكي از سايت‌هايي كه نامه به نمايندگان مجلس را امضا كرده به خبرنگار راديو زمانه مي‌گويد مشكلاتي كه در اين نامه از آن ياد مي‌شود فراگير است. او در اين مورد حاضر به مصاحبه نيست اما به عنوان درد دل‌هاي مدير يك سايت خبري كه مبناي كارش اينترنت است، مي‌گويد: «سرعت اينترنت در ايران هيچ استانداردي ندارد. هر وقت بخواهد خوب مي‌شود و هر وقت بخواهد كم مي‌شود. بعضي وقت‌ها هم اصلا قطع مي‌شود. بايد بنشيني و به مانيتور نگاه كني. اسمش هم اين است كه وايرلس و ADSL با سرعت بالا داريم».
او تاييد مي‌كند آن‌چه از شركت مخابرات ايران دريافت مي‌كنند عنوان «خدمات اينترنت پرسرعت» دارد اما اين اينترنت پرسرعت واقعا پرسرعت نيست. مدير اين سايت خبري مي‌گويد: «ما الان اينترنت ADSL پرسرعت ۵۱۲ داريم ولي سرعت ندارد و ارسال و دريافت اطلاعات با سختي انجام مي‌شود و گاهي هيچ اطلاعاتي دريافت يا ارسال نمي‌شود.
چندي پيش صادق‌زاده، رييس كميسيون مخابرات مجلس هفتم، با انتقاد از سرعت پايين اينترنت در ايران به سايت خبري آفتاب گفته بود: «سازمان تنظيم مقررات استفاده از اينترنت، حداكثر سرعت مجاز اينترنت براي كاربران خانگي را ۱۲۸ كيلوبيت اعلام كرده؛ در حالي‌كه براي ارسال فيلم و عكس به حداقل ۵۱۲ كيلوبايت نياز است». او گفته بود اِعمال محدوديت در استفاده از اينترنت نه تنها موجب ضرر بخش خصوصي مي‌شود، بلكه امكان بهره‌برداري علمي، تجاري و تحقيقاتي را هم از بين مي‌برد.
اكنون هم مديران سايت‌هاي خبري بر سر شكايت‌شان هستند و هم مدير روابط عمومي شركت مخابرات از عملكرد اين شركت دفاع مي‌كند. گويا نمايندگان مجلس هم از اين مشكل با خبر هستند. شايد بايد به تعريف درستي از «اينترنت پرسرعت» برسيم تا معلوم شود آن‌چه با عنوان اينترنت پرسرعت عرضه مي‌شود با چه معياري پرسرعت خوانده شده است.

امروزه در بسیاری از کشورهای جهان دسترسی به اینترنت 56 کیلوبیت عملا دیگر دسترسی به اینترنت به شمار نمی‌آید بلکه از این خطوط صرفا برای پشتیبانی و موارد خاص استفاده می‌شود. در ایران اما حالا رشد اینترنت Dial Up به نوعی به رشد کل اینترنت گره زده شده و مقامات وزارت ارتباطات تلاش می‌کنند که رشد دسترسی به این خطوط ضعیف و بدون قابلیت را به نوعی تلاش در جهت توسعه اینترنت در کشور قلمداد کنند.
در حالی که این خطوط با کیفیت پایین خود عملا برای بسیاری از سرویس‌های اینترنتی بی استفاده و نامطمئن هستند.
از قضا به نظر می‌رسد که توجه مسوولان دولتی بیشتر روی زیرساخت‌ها و پهنای باند کلان متمرکز شده و این در حالی است که رشد اینترنت پرسرعت طی سال‌های اخیر آنچنان ناامید‌کننده بوده که مسوولان حتی از ذکر آن در گزارش‌های رسمی‌خود صرفنظر می‌کنند. قیمت بالا (‌به‌رغم تمام شعارها و مصاحبه‌ها مبنی بر کاهش تعرفه اینترنت) همچنان دلیل اصلی رشد پایین اینترنت پرسرعت در ایران به شمار می‌رود. قیمت اینترنت در ایران از بسیاری از کشورهای جهان به مراتب گران‌تر و خدمات آن نامناسب‌تر است، اما در کنار این، ضعف‌های زیرساختی و حتی برخی سیاست‌های مدیریتی را نیز می‌توان به عنوان سد راه توسعه این شبکه دسترسی برشمرد. به‌رغم آنکه مسوولان مایل هستند اعلام کنند دسترسی برای تمامی ‌مردم کشور فراهم شده ولی متقاضی وجود ندارد، اما هنوز حتی در تهران و بسیاری از شهرهای ایران نوع خطوط تلفنی اجازه دسترسی به اینترنت ADSL را به کاربران نمی‌دهد.
در واقع حتی اگر یک کاربر بخواهد به دلیل چنین مشکلاتی نمی‌تواند به اینترنت پرسرعت دسترسی داشته باشد. مشخص نیست مشترک این خطوط تلفن که دقیقا با قیمت یک خط تلفن عادی آن را خریداری کرده باید چه روشی را در پیش بگیرد، اما گفته می‌شود حداقل در تهران ده‌ها هزار خط از این نوع به مردم واگذار شده است. در برخی از مراکز تلفن نیز مخابرات به دلایل خاص اجازه بهره‌برداری را به بخش‌خصوصی نداده است.
این تنها نمونه‌ای از مشکلات زیرساختی است که وعده‌های مسوولان در زمینه دسترسی وسیع مردم به این شبکه را به یک مطلب طنز تبدیل می‌کند. جهان در حال توسعه با سرعت فراوان به سمت بهره‌گیری از دسترسی‌های مطمئن‌تر و سریع‌تر حرکت می‌کند و تعدادی از کشورهایی که از چنین رشدی برخوردار بوده‌اند اتفاقا از همسایگان ایران هستند. همسایگانی که خود را با دسترسی میلیونی به Dial Up دلخوش نکردند و به سمت تکنولوژی‌های با ثبات تر و مطمئن‌تر حرکت کردند. آیا مسوولان دولتی ما نیز نیاز به چنین توسعه و شتابی را حس کرده‌اند؟

امیدواریم که مسئولین ما ، کمی بیشتر به فکر صنعت IT  باشند . همه ی ما می دانیم که یکی از زیر ساخت های مهم یک کشور که باعث پیشرفتش می شود پهنای باند و سرعت اینترنت آن کشور است و همچنان می بینیم که کشورهایی مانند تایوان (یکی از کشورهای بزرگ و پیشرو در صنعت IT و سخت افزارهای کامپیوتری) ، هند ، پاکستان و ... با افزایش پهنای خود ، قدم در راه پیشرفت نهاده اند ، ولی مسئولین ما در مورد این موضوع ، کم لطفی می نمایند.